Ook in 2026 is de laatste zondag van de maand gereserveerd voor een lezing door een ooggetuige: iemand die vertelt over de eigen ervaringen in de Tweede Wereldoorlog. Aanvang is om 13.30 uur, toegang is gratis met een ticket voor het Herinneringscentrum.
- Extra lezing zondag 3 mei: Chaïm Alster (1936)
Chaïm Alster (1936) is als Joods jongetje geboren in Berlijn, Duitsland. Zijn ouders waren daarvóór al met hun families uit Polen en Oekraïne gevlucht vanwege de vervolging en moord (pogroms) op Joden door Polen en Oekraïners. Maar ook Berlijn is onder Hitler niet veilig, het gezin vlucht daarom in 1937 naar Amsterdam.
Chaïm is 6 jaar oud als de oorlog in Nederland uitbreekt. De anti-Joodse maatregelen gelden ook voor hem, zoals het verplicht dragen van de Jodenster in 1942. Wederom slaan ze op de vlucht: een gezin met drie jonge kinderen zwervend door België en Frankrijk. Chaïm: “Het was vooral eindeloos veel lopen.En altijd de angst om opgepakt te worden.” Na 4 maanden bereiken ze het neutrale Zwitserland.
In 1946 keren ze terug naar Amsterdam, Chaïm is dan 10 jaar oud. Reden tot vreugde is er echter niet. De hele rest van de familie, grootouders, ooms en tantes, neven en nichten, blijken te zijn vermoord in concentratiekampen. Ook reageren veel Nederlanders negatief op teruggekeerde Joden. Chaïm wordt gediscrimineerd en buitengesloten, waardoor hij een hekel aan mensen ontwikkelt. Als opgroeiende jongeman is hij eenzaam en niet happy. Als zakenman wordt hij hard, kil en zakelijk: dat is zijn manier om te ‘overleven’. Maar ook beseft Chaïm dat dát niet de persoon is die hij wil zijn. Op zijn 51e gooit hij het roer radicaal om en laat de ‘shit’ achter zich. In plaats van ‘overleven’ is hij nu klaar om écht te ‘leven’.
Als gastspreker wil Chaïm Alster vooral duidelijk maken welk effect uitsluiting en discriminatie heeft op een mens. “Maak geen slachtoffers door te discrimineren, en laat je nooit tot slachtoffer maken.”
- Zondag 31 mei: Alfred de Leeuw (1950)
De ouders van Alfred de Leeuw (1950) werden verliefd in Kamp Westerbork, en overleefden daarna Auschwitz en Bergen Belsen. “Een familiegeschiedenis dat verteld móet worden, want wie zijn geschiedenis niet kent heeft geen toekomst.”
Alfred de Leeuw (1950) is Joods en de zoon van Sera van Esso en Max de Leeuw. De vader van Alfred wordt in het najaar van 1942 opgepakt en komt in december 1942 in Kamp Westerbork terecht. Daar krijgt hij werk in het ziekenhuis van het kamp, waardoor hij vooralsnog gevrijwaard is van transport. In 1943 ontmoet hij een meisje in de kantine van kamp Westerbork. Dat meisje is Sera van Esso. Ze worden verliefd en verloven zich in het kamp. Maar de constante stroom van de vertrekkende transporten uit Westerbork maakt dat de kersverse relatie abrupt verbroken wordt in februari 1944.
Sera wordt met haar familie naar Bergen Belsen gedeporteerd. Tien dagen later hoort ook Max dat hij moet vertrekken naar Theresienstadt. Vanuit Theresienstadt volgt een transport naar Auschwitz, waar hij wordt geselecteerd voor slavenarbeid. Zowel Max als Sera overleven de verschrikkingen in de kampen. Beiden komen ziek en ondervoed terug in Nederland. Daar worden ze teruggebracht naar Amsterdam, waar ze elkaar op een wonderbaarlijke wijze weer treffen. Ze trouwen en in 1950 wordt Alfred geboren.
De gebeurtenissen van de oorlog hebben een onmiskenbaar invloed op het naoorlogse gezinsleven. Alfred wordt vernoemd naar de vermoorde broer van zijn vader en de moeder van Alfred blijft langdurig ziek door de ontberingen die ze doormaakte in Bergen Belsen. In 2022 besluit Alfred een reis te maken naar Bergen Belsen en Auschwitz, de kampen waar zijn ouders hebben vastgezeten. Het is een bijzondere ervaring die hem sterkt in de overtuiging om zijn familieverhaal verder te vertellen. Daarom vertelt Alfred zijn verhaal op scholen. Alfred: ‘want een land dat zijn geschiedenis niet kent heeft geen toekomst’.
