• Onderwijs

Studiedag Holocausteducatie

Studiedag Holocausteducatie Herinneringscentrum Kamp Westerbork

Op vrijdag 11 november organiseren de Commissie Didactiek en Activiteiten van de VGN, het Herinneringscentrum Kamp Westerbork en het Landelijk Steunpunt Gastsprekers WOII een studiedag Holocausteducatie, met een gevarieerd programma van presentaties, lezingen en workshops.

Aanmelding kan door een mail te sturen naar educatie@kampwesterbork. Je ontvangt dan een inschrijfformulier waarop je je workshopvoorkeur en eventuele dieetwensen kunt aangeven. 

Er rijdt  een bus pendeldienst tussen station  Assen  en het Herinneringscentrum Kamp Westerbork

9.30 uur            Inloop, ontvangst met koffie en thee.

10.00 uur          Openingswoord door Bertien Minco (Herinneringscentrum Kamp Westerbork)

                         en Wout Sijtsma (Commissie Didactiek en Activiteiten van de VGN)

10.15 uur          Openingslezing door prof. dr. Micha de Winter, emeritus hoogleraar pedagogiek over

                         de pedagogiek van de hoop in relatie tot holocausteducatie

11.00 uur          Verplaatsing naar het terrein van kamp Westerbork

11.15 uur          De stemmen van Westerbork

Op het terrein van kamp Westerbork ontmoet je met mensen wiens levens beïnvloed zijn door de verschillende bestemmingen van deze plek:

Vluchtelingenkamp, doorvoerkamp voor Joden en Sinti en Roma, interneringskamp voor verdachten van collaboratie, militair oefenterrein voor dienstplichtigen op weg naar hun inzet tegen de Indonesische onafhankelijksstrijd, repatriëringskamp voor Indische Nederlanders, woonoord – Kamp Schattenberg voor Molukkers.
In elke periode van haar bestaan heeft ‘Westerbork’ de levens van duizenden mensen en van hun familie getekend. Zij nemen je mee in de meerstemmigheid van kamp Westerbork.

12.30 uur          Lunch

13.00 uur          Workshopronde 1

Workshop 1. Actualiteit en de Holocaust – lezing/workshop (online)

Verbinden tussen heden en verleden.  De geschiedenis laten aansluiten bij de interesse en belevingswereld van leerlingen. De Holocaust naast andere genocides in de klas bespreken. Dat de geschiedenis van de Holocaust relevant is voor het heden is evident. Maar hoe leg je als docent een verbinding tussen toen en nu. Wat zijn de do’s en don’t s? Op basis van de Recommendations for Teaching and Learning about the Holocaust , ontwikkeld  door de International Holocaust Remembrance  Alliance (IHRA) en Unesco, worden de  mogelijkheden en grenzen van het verbinden van actualiteit en Holocausteducatie besproken .

Door Alex Maws, head of educational grants and projects bij The Association of Jewish refugees en lid van de Britse delegatie van de International Holocaust Remembrance Association

Workshop 2. Atelier van herinnering, persoonlijk, lokaal en inclusief onderwijs op basis van gedeelde herinneringen

De theatermanifestatie Theater Na de Dam ontwikkelde in 2020 Atelier van Herinnering, een gratis online educatie-omgeving voor persoonlijk, lokaal en inclusief onderwijs over de Tweede Wereldoorlog. Op de website zijn meer dan 150 verhalen te vinden met diverse invalshoeken: de Jodenvervolging, vervolging van de Roma en Sinti, verzet, onderduik, voormalige koloniën... Alle verhalen komen voort uit gesprekken tussen jongeren van nu en ouderen die de Tweede Wereldoorlog meemaakten. Deze gesprekken, onderdeel van de jongerenvoorstellingen die Theater Na de Dam al sinds 2012 jaarlijks in heel het land en zelfs Europa organiseert, vormen een bijzondere brug tussen toen en nu. Wat kunnen wij leren van onze gedeelde geschiedenis? Hoe leven verhalen van toen door in het nu? Met het Herinneringscentrum Kamp Westerbork werden voorstellingen gemaakt over ‘de buren van Westerbork’ en de vervolging van Sinti en Roma.

In de workshop maken we je graag deelgenoot van onze manier van werken. We lezen fragmenten uit verhalen en gaan vooral ook doen. In kleine groepjes gaan we aan de slag met verschillende vraagstellingen uit de lesbrieven voor vakken geschiedenis, maatschappijleer, drama of filosofie en maken we een begin met het verwerken van een waargebeurd verhaal. Hoe kom je van een herinnering tot een betekenisvol verhaal voor deze tijd, waarbij je eer doet aan zowel de persoonlijke binding met het verhaal als de bredere geschiedenis?
Door Jair Stranders, mede-initiatiefnemer en artistiek leider Theater na de Dam, en Julie Ruf, projectmedewerker jongerenprojecten Theater na de Dam.

Workshop 3. De stemmen van Westerbork: de collectie van het Herinneringscentrum spreekt

Een foto van een meisje met een grote strik in haar haar, een bij buren achtergelaten servies, een poëziealbum, een afscheidsbrief of een transportlijst, een archeologische vondst uit de bodem van kamp Westerbork.

In de collectie van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork bevinden zich veel tastbare herinneringen aan de meer dan 107.000 Joden en Sinti en Roma die uit Nederland zijn weggevoerd. De komende jaren worden steeds meer van onze bronnen toegankelijk in een online omgeving. Hoe kun je deze sporen van Joods leven en van de Holocaust vinden, in jouw lessen gebruiken en daarbij leerlingen vanuit meerdere perspectieven naar bronnen laten kijken? En welke wensen heb je met betrekking tot gebruik van de online collectie in het Holocaustonderwijs?

In deze workshop neem je kennis van de diversiteit aan bronnen en de mogelijkheden die deze bronnen bieden voor Holocausteducatie.

Door team educatie Herinneringscentrum Kamp Westerbork

Workshop 4. Ontmoetingen in de klas: het Landelijk Steunpunt Gastsprekers WOII-Heden

Na de korte ontmoetingen op het kampterrein in de ochtend ga je in deze workshop in tweetallen in gesprek met mensen voor wie kamp Westerbork van bijzondere betekenis is in de eigen levensgeschiedenis: een Joodse overlevende die met het laatste transport uit kamp Westerbork werd gedeporteerd, de dochter van een vader die betrokken was bij de arrestatie van Joden en na de oorlog in interneringskamp Westerbork werd opgesloten en anderen wiens levens verbonden zijn met Westerbork én die als gastspreker actief zijn. Een nadere kennismaking met de vele mogelijkheden om ooggetuigen van de (nawerking van) de Tweede Wereldoorlog in je klas uit te nodigen en met jouw leerlingen in gesprek te laten gaan.

Door team Landelijk Steunpunt Gastsprekers WOII

Workshop 5. Storytelling en de eigen omgeving: hoe vertel ik aan de hand van een persoonlijke geschiedenis het verhaal van de Holocaust?

De persoonlijke verhalen van de Holocaust speelden zich af in de omgeving van uw school, je eigen dorp, je eigen stad.
Hoe kun je deze sporen van Joods leven en van de Holocaust vinden, in jouw lessen gebruiken en daarbij leerlingen vanuit meerdere perspectieven laten kijken naar het verleden? In deze workshop neem je kennis van de diversiteit aan persoonlijke verhalen, krijg je handvatten deze in te zetten in jouw lessen en leggen we de verbinding tussen het  individuele levensverhaal en de geschiedenis van de Holocaust.

Door team educatie Herinneringscentrum Kamp Westerbork       

Workshop 6. “Ik zit op het ogenblik in de trein naar Polen”. De verhalen van het ‘vergeten’ kamp Sobibor

Tussen 2 maart en 20 juli 1943 vertrekken er 19 treinen uit kamp Westerbork. De bestemming is voor de gevangenen onbekend. Die blijkt het vernietigingskamp Sobibor te zijn. Van de 34.313 met deze transporten uit Nederland weggevoerde mannen, vrouwen en kinderen overleven er 19. 
Hoewel Sobibor een vergeten kamp genoemd wordt, is er primair bronnenmateriaal beschikbaar. Aan de hand van deze bronnen van met name joodse gevangenen en SS'ers is het mogelijk de abstracte geschiedenis van de plek beeldend en persoonlijker te maken. Tijdens de workshop zal er ruimte zijn met deze bronnen aan de slag te gaan. 

Door Menno Visser,  bestuurslid Stichting Sobibor en docent geschiedenis St-Maartenscollege in Voorburg

Workshop 7. Kennismaken met het Herinneringscentrum Kamp Westerbork

Wil je op deze dag juist nader kennismaken met het Herinneringscentrum Kamp Westerbork en wil je een kijkje nemen achter onze (educatieve) schermen, geef je dan op voor deze rondgang over het kampterrein, door de commandantswoning en in het depot en stel al je vragen over de educatieve mogelijkheden van een bezoek met jouw leerlingen of het gebruik van onze materialen in de klas. 

Door team educatie Herinneringscentrum Kamp Westerbork.

14.30 uur          Theemoment

14.45 uur          Workshopronde 2

16.15 uur          Centrale afsluiting met een kijkje in ons depot: kamp Westerbork in voorwerpen

16.30 uur          Vertrek

Lesmaterialen

Naast de educatieve programma's die worden georganiseerd, stellen we een deel van onze educatieve materialen beschikbaar via deze pagina. 

Basisonderwijs

Voortgezet onderwijs

  • De WesterborkPortretten geven de slachtoffers van de Holocaust een gezicht. Bekijk de portretten of voeg zelf een portret toe
  • Bekijk verschillende filmpjes over kamp Westerbork via ons YouTube kanaal
  • Best Practices van Oorlogs- en Verzetsmusea vertaald naar werkvormen voor in de klas. Download hier de werkvormwaaier voor WO2 lessen (ook voor thuisonderwijs)
  • Het Herinneringscentrum Kamp Westerbork heeft een aantal vraagstukken. Bekijk de vraagstukken, geef een goed advies en win een prijs (ook voor thuisonderwijs) 
  • Wat zie je écht als je kijkt naar foto's, voorwerpen en filmfragmenten? In het artikel 'Visible Thinking Routines' leggen onze collega's educatie uit wat VTR inhoudt. Als voorbeeld geven we hier een foto die je kunt voorleggen aan leerlingen en daarbij de achtergrondinformatie voor docenten. Er zijn verschillenden werkvormen waaruit je kunt kiezen om te kijken naar een foto, filmfragment of voorwerp, bijvoorbeeld: See Think Wonder, 5x2 en Point of view.Wil je hiermee aan de slag en wil je meer materiaal ontvangen? Stuur een mail naar: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

MBO

Rondleidingen op het kampterrein
Naast de rondleidingen die worden georganiseerd, zijn er ook een aantal filmpjes beschikbaar die we hebben opgenomen op het kampterrein.

Internationaal

Remembering Westerbork’ is het resultaat van een internationale samenwerking met de Freie Univesität Berlin. Deze website vertelt de complexe geschiedenis van kamp Westerbork via de verhalen van twee Joodse overlevenden: Hans Margules en Ronnie Goldstein-Van Cleef. Aan de hand van fragmenten, een of meer zelf te kiezen opdrachten, bijzondere bronnen en hulpmiddelen als een tijdlijn en een begrippenlijst, maken studenten en leerlingen een tijdreis door twee door oorlog gevormde levens.

 

Educatieve programma's

Meer leren over de geschiedenis van kamp Westerbork? Dat kan met behulp van onze speciale educatieve programma's. Wilt u meer informatie over een educatief programma voor uw klas(sen)? Neemt u dan contact op met onze afdeling Educatie. Bel hiervoor naar 0593 - 59 26 00 of stuur een e-mail naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..

Programma 1 
kosten: € 6,50 p.p.

- Educatieve inleiding met film (45 minuten)      
- Bezoek tentoonstelling met kijkwijzers* (45 minuten) 
- Rondleiding over het voormalig kampterrein (60 minuten)      
- Wandeling van en naar het kampterrein (90 minuten)

Programma 2 
Kosten: € 5,75 p.p.

- Filmvoorstelling in het museum (15 minuten)
- Rondleiding over het voormalig kampterrein (60 minuten)
- Wandeling van en naar het kampterrein (90 minuten)

Programma 3
Kosten: € 5,25 p.p.

- Rondleiding over het voormalig kampterrein (60 minuten)
- Wandeling van en naar het kampterrein (90 minuten)

Programma 4 
Kosten: € 4,50 p.p.

- Educatieve inleiding met film (45 minuten)
- Bezoek tentoonstelling met kijkwijzers* (45 minuten)

Het kampterrein en het museum liggen 2,7 kilometer van elkaar verwijderd. Door de aanwezigheid van de Radiosterrenwacht mag de bus met de groep/leerlingen niet doorrijden naar het voormalig kampterrein. Daarom wordt binnen het programma ruimte ingepland voor de wandeling van en naar het kampterrein. Maakt de groep gebruik van eigen fietsen? Dan kan de duur van het programma met een uur worden ingekort.


 * kijkwijzers horen bij het educatieve programma voor het basis- en het voortgezet onderwijs

 

Gastspreker in de klas

Sinds 1999 is Steunpunt Gastsprekers hét expertisecentrum voor het doorvertellen van oorlogsverhalen in de klas. Gastsprekers van het Landelijk Steunpunt WOII-Heden vertellen elk hun persoonlijk verhaal over de Tweede Wereldoorlog of recente conflicten en vredemissies. Ze nemen de leerlingen mee naar het verleden en uiteindelijk terug naar het hier en nu om deze verhalen een plek te kunnen geven. Leerlingen worden bijzonder geraakt door deze persoonlijke verhalen.

Steunpunt Gastsprekers geeft de geschiedenis een gezicht. Benieuwd naar de mogelijkheden van een gastspreker in de klas? Kijk dan hier

Spreekbeurtpakket

Ga jij een werkstuk over kamp Westerbork maken? Dan helpen wij je graag op weg. Om je werkstuk goed te kunnen voorbereiden hebben wij een boekje voor je gemaakt met informatie, tips en verhalen. Natuurlijk kun je de werkstukwijzer ook gebruiken voor je spreekbeurt. Met behulp van dit boekje kun je aan je klasgenoten vertellen over de geschiedenis van kamp Westerbork en de plek nu.

De werkstukwijzer kun je hier gratis downloaden. 

Omdat we een stichting zijn vragen we een klein bedrag voor de werkstukwijzer. Als je het hier komt halen betaal je € 2,50. 

Meer artikelen...

  • European Heritage Label
  • Unesco

Bezoek Kamp Westerbork

Klik hier voor meer informatie over vervoersmogelijkheden en de bereikbaarheid.
Logo van Herinneringscentrum Kamp Westerbork