COLUMN: De zoektocht naar zijn identiteit

7 augustus 2018

Leo de Smitt is zijn naam. Hij weet niet hoe de twee t’s erin gekomen zijn. Hij komt helemaal uit Marseille om de sporen van zijn onderduik en de eerste jaren van zijn leven te reconstrueren. Zijn ouders hebben het hem nooit kunnen vertellen. Zij zijn vermoord in Sobibor. Leo zat toen ondergedoken in Friesland.

Leo is bij Herinneringscentrum Kamp Westerbork vooral op zoek naar gegevens over zijn ouders en grootouders. De kopieën van de verschillende documenten geven hem een duidelijker beeld van zijn achtergrond. Hij is in het bezit van een briefkaart en een brief, die in kamp Westerbork zijn geschreven. Het zijn de laatste levenstekens van zijn grootouders en ouders, kort voordat ze op transport gingen naar de vernietigingskampen.

Loekie

Leo haalt uit zijn mapje een foto tevoorschijn. Twee jongentjes. Hij staat rechts, amper een jaar oud. De jongen links is ‘Loekie’, zegt hij, ‘mijn neefje’. Bij het horen van de naam Loekie, denk ik aan het onbekende kind, dat in barak 35 het weeshuis van kamp Westerbork werd ondergebracht. Leo wil graag informatie over de moeder van Loekie, zijn tante.

Onbekend kind
Het blijkt dat Loekie’s moeder, zij was weduwe, op 24 juli 1943 in kamp Westerbok terecht kwam. Op 7 september werd zij doorgestuurd naar Auschwitz. Daar wordt zij vermoord. Haar zoontje was toen nog ondergedoken. Hij kwam pas op 1 juli 1944 in kamp Westerbork terecht als onbekend kind nummer 35. Hij droeg de naam Loekie en was ongeveer vier jaar oud. Het jongetje werd ondergebracht in barak 35: het weeshuis.

Bergen-Belsen
De onbekende kinderen werden net zolang in het weeshuis vastgehouden, totdat hun ware naam was achterhaald. De kinderen werden door Duitse rechercheurs ondervraagd. Toen de geallieerden oprukten en de laatste transporten uit kamp Westerbork vertrokken, moesten ook de vijftig onbekende kinderen mee. Ze gingen op 13 september 1944 naar Bergen-Belsen, waar het onderzoek naar hun identiteit zou worden voortgezet. Of dit ooit is gebeurd is ons onbekend. Evenmin kennen we de reden waarom de kinderen op 17 november werden doorgestuurd naar Theresienstadt. Het was net op tijd. Anders hadden Loekie en zijn lotgenoten de oorlog waarschijnlijk niet overleefd.

Leo nam de informatie dankbaar in ontvangst. Hij ging verder: op zoek naar zijn eigen identiteit.

Guido Abuys
conservator Herinneringscentrum Kamp Westerbork