COLUMN: De doos van de familie Stern

10 juli 2018

Een kleinzoon vraagt aan zijn oma op zolder. ‘Wat heb je daar in die doos oma?’ Oma antwoordt: ‘Oh die! Die is van de familie Stern uit Meppel, dat waren onze buren.’ De kleinzoon maakt de doos open. Hij haalt er een koffiekan, een suikerpotje en een melkkannetje uit. Hij zegt: ‘Maar dat moet terug naar de familie Stern.’

Zo gezegd, zo gedaan. Via een medewerker van Herinneringscentrum Kamp Westerbork worden nabestaanden van deze familie Stern getraceerd en komen de drie voorwerpen weer in handen van de familie.

In bewaring geven
Het in bewaring geven van spullen bij buren of vrienden of zelfs volslagen onbekenden wordt door bijna elke Joodse familie - arm of rijk- tijdens de bezettingsjaren gedaan. De dreiging van deportatie naar het Oosten of het besluit tot onderduik, is de aanleiding hiertoe. Dit geldt ook voor de familie Stern in Meppel.

Wat tijdelijk door Joodse families wordt ondergebracht, is niet per se heel kostbaar. Vaak gaat het om persoonlijke voorwerpen met veel emotionele waarde: van foto’s en kleding tot talloze huishoudelijke attributen.

Sommige van deze Bewariërs eigenden zich de in vertrouwen gegeven zaken of een deel ervan toe. Anderen vervulden hun plicht beter. Maar na de bevrijding keerden meer dan 100.000 Joden niet terug. En zo bleven veel voorwerpen, boeken en foto’s tevergeefs wachten op hun eigenaren.

Voorwerpen met een verhaal
Het depot van het Herinneringscentrum heeft verschillende planken gevuld met in bewaring gegeven voorwerpen. Een gedeelte ervan wordt gebruikt voor een reizende expositie. Het zijn niet alleen maar voorwerpen, mooi of lelijk: achter elk voorwerp zit een verhaal. Een verhaal dat verteld moeten worden. Dat weten de Sterns beter, dan wie dan ook. Vandaar dat ze besloten het koffieservies bij het Herinneringscentrum onder te brengen. Het was maandagmorgen. De doos van de familie Stern uit Meppel stond op mijn bureau.

Guido Abuys
Conservator Herinneringscentrum Kamp Westerbork