Bergen-Belsen

Midden in Noord-Duitsland op de Lüneburger Heide, 40 kilometer ten noorden van Hannover, ligt Bergen-Belsen.

Bergen-Belsen was in eerste instantie een krijgsgevangenekamp en daarna bestemd voor Joden die uitgewisseld zouden worden tegen Duitse staatsburgers die in het buitenland woonden of daar geïnterneerd waren. Tot het kamp zouden ook vijf kleinere kampen gaan behoren. In het grootste daarvan, het Sternenlager, kwamen de ruim 4.000 gedeporteerden uit kamp Westerbork terecht.

Uitwisselingsjoden
De 'Uitwisselingsjoden' hadden aanvankelijk enkele privileges. Zo bleven ze als familie bij elkaar, droegen geen gevangeniskleding en mochten enig bezit houden. Na een periode van quarantaine werden ze echter wel ingezet om te werken. Joden die voor uitwisseling in aanmerking kwamen, bezaten een dubbele nationaliteit, dikwijls dankzij (gekochte) Zuid-Amerikaanse passen. Of ze hadden een Palestinacertificaat, waarmee ze naar Palestina zouden kunnen emigreren. Slechts een klein aantal mensen werd ook daadwerkelijk uitgewisseld en kon naar Palestina of Zwitserland vertrekken. 

In de winter van 1944-1945 gingen de omstandigheden in een rap tempo achteruit. De SS bracht tienduizenden gevangenen het kamp binnen, die uit kampen in het oosten waren geëvacueerd. Zij troffen er chaos aan: kou, honger, vervuiling en besmettelijke ziektes die duizenden slachtoffers maakten. Bergen-Belsen werd een kamp waar massale sterfte plaatsvond. Tussen begin januari 1945 en midden april 1945 zijn 35.000 mensen overleden. Onder hen waren Anne Frank en haar zusje Margot.

Westerbork - Bergen-Belsen
Bergen-Belsen heette een kamp te zijn waar het ‘beter’ was dan in andere concentratiekampen. Wie vanuit Westerbork het ‘geluk’ had naar Bergen-Belsen te worden gedeporteerd, had een lot uit de loterij getrokken, dacht men. Maar wie er terecht kwam in de loop van 1944 trof een situatie aan waarin het ‘betere’ kamp nauwelijks meer verschilde van andere concentratiekampen.

Tussen 11 januari en 31 juli 1944 vertrokken negen transporten met in totaal 3.751 mensen vanuit kamp Westerbork naar Bergen-Belsen. Van hen overleefden ongeveer 2.000.

Bevrijding
Toen het kamp op 15 april door de Engelsen werd bevrijd, waren nog 60.000 mensen in het kamp in leven. Circa 14.000 van hen zouden nog sterven. 

De herinnering in Westerbork
Ter herinnering aan de deportatiebestemmingen zijn vlakbij de ingang van het terrein van kamp Westerbork de Tekens in Westerbork geplaatst, een ontwerp van Victor Levie. Voor elke bestemming is een teken opgericht met daarop de aantallen gedeporteerden en slachtoffers.

Door het Herinneringscentrum Kamp Westerbork is de reizende expositie Westerbork – Bergen-Belsen ontwikkeld. In deze tentoonstelling staat een maquette van het kamp centraal, die wordt toegelicht en uitgediept met foto- en tekstbanieren. Rode draad vormen persoonlijke koffers met voorwerpen, documenten en videoportretten.

  • European Heritage Label
  • Unesco

Bezoek Kamp Westerbork

Hoe bereik je Herinneringscentrum Kamp Westerbork? Klik hier voor meer informatie over vervoersmogelijkheden en de bereikbaarheid.

Logo van Herinneringscentrum Kamp Westerbork