Auschwitz

Auschwitz, gelegen in het zuidoosten van Polen nabij Krakau, was zowel een vernietigingskamp als een concentratiekamp.

In 1940 werd een oud kazernecomplex, even buiten het stadje Oswiecim, ingericht als concentratiekamp. Het kamp kreeg de naam Auschwitz. Eind maart 1941 werd begonnen met de bouw van Birkenau, gelegen op enkele kilometers van Auschwitz. Het terrein van dit kamp besloeg een immens grote vlakte, ongeveer 175 hectaren, met honderden barakken en omgeven door diepe sloten en hoge prikkeldraadversperringen die onder stroom stonden. Overal stonden wachttorens.

Vernietigingskamp
In de zomer van 1941 kreeg kampcommandant Rudolf Höss het bevel te experimenteren met het gifgas Zyklon B. De massale productie van de dood werd aanzienlijk opgevoerd door de bouw van vier grote gaskamers en crematoria in Birkenau in 1943. Deze gaskamers zagen er uit als een gewone douche-inrichting. De slachtoffers moesten zich uitkleden, hun kleding netjes opvouwen en ophangen en de schoenen aan elkaar knopen. De meeste Nederlandse Joden – bijna 40.000 – werden direct na aankomst in Auschwitz-Birkenau in de gaskamers vermoord.

Moordfabriek
Vanaf 1942 vertrokken vanuit alle bezette landen in Europa treinen met Joden naar dit kamp. 65 treinen uit kamp Westerbork hadden Auschwitz als eindbestemming. Na aankomst In Auschwitz-Birkenau vond de selectie plaats.Jonge kinderen en ouderen, zwangere vrouwen en zieken werden met één handgebaar van SS’ers naar de rij gedirigeerd die rechtstreeks naar de gaskamers leidde. Anderen, geselecteerd om te werken, leefden korter of langer onder de meest erbarmelijke omstandigheden in Auschwitz (Auschwitz I), Birkenau (Auschwitz II) of Monowitz (Auschwitz III). Deze gevangenen bezweken doorgaans binnen enkele weken. Het kampleven was verschrikkelijk zwaar. Door verwaarlozing, door gebrek aan hygiëne, aan medische zorg, aan voedsel, door uitputting en door excessief geweld.

Westerbork-Auschwitz
Uit Nederland werden meer dan 60.000 Joden en 245 Sinti en Roma en enkele tientallen verzetsstrijders naar Auschwitz gedeporteerd, in 65 transporten. Anderen kwamen uiteindelijk via andere kampen in Auschwitz terecht, zoals ongeveer 3.000 Nederlandse Joden uit Theresienstadt.

Achttien treinen uit Nederland stopten in Kosel, ongeveer 80 kilometer voor Auschwitz, waar meer dan 3.500 Nederlandse Joden in verschillende werkkampen moesten werken. Het grootste werkkamp was Blechhammer. De arbeidsomstandigheden en de levensomstandigheden in deze werkkampen waren zo slecht dat nog geen 200 mensen van de zogenaamde Koselgroep de oorlog overleefden.

Minder dan 900 Nederlandse Joden overleefden in Auschwitz-Birkenau. Een onbekend aantal kwam om tijdens de dodenmarsen of stierf na aankomst in Duitse kampen, vlak vóór en dikwijls nog na de bevrijding in 1945.

De herinnering in Westerbork
Vanuit kamp Westerbork vertrokken 65 treinen naar Auschwitz. Ter herinnering aan de deportatiebestemmingen vanuit kamp Westerbork zijn vlakbij de ingang van het voormalig kampterrein de Tekens in Westerbork geplaatst, een ontwerp van Victor Levie. Voor elke bestemming is een teken opgericht met daarop de aantallen gedeporteerden en slachtoffers.

Door Herinneringscentrum Kamp Westerbork is de reizende expositie Westerbork – Auschwitz-Birkenau ontwikkeld. In deze tentoonstelling staat een maquette van het kamp centraal, die wordt toegelicht en uitgediept met foto- en tekstbanieren. Rode draad vormen persoonlijke koffers met voorwerpen, documenten en videoportretten.

  • European Heritage Label
  • Unesco

Bezoek Kamp Westerbork

Hoe bereik je Herinneringscentrum Kamp Westerbork? Klik hier voor meer informatie over vervoersmogelijkheden en de bereikbaarheid.

Logo van Herinneringscentrum Kamp Westerbork