Woonoord Schattenberg

In 1951 kreeg kamp Westerbork zijn volgende functie: woonoord voor enkele duizenden Molukkers. Van generatie op generatie deden Molukse mannen dienst bij het KNIL (Koninklijk Nederlands Indisch Leger). Ze waren trouw aan het koloniale gezag en de koningin. Zo vochten zij aan de kant van Nederland in de Tweede Wereldoorlog en daarna tegen de Indonesische nationalisten. Toen de republiek Indonesië in 1949 onafhankelijk werd, volgde ontbinding van het KNIL. Maar vanwege de toen uitgebroken onafhankelijkheidsstrijd op de Molukken was voor de militairen van Molukse afkomst demobilisatie op Ambon onmogelijk. Besloten werd om hen met de gezinsleden naar Nederland over te brengen voor een tijdelijke huisvesting.

Ruim 12.000 Molukkers vertrokken naar Nederland.Op 21 maart 1951 kwamen in Rotterdam de eerste Ambonezen aan: militairen van het Koninklijk Nederlandsch Indisch leger (KNIL) en hun gezinnen die in opdracht van de Nederlandse overheid naar hier kwamen. Hun verblijf zou tijdelijk zijn. Ze werden gehuisvest in oude werkkampen en voormalige naziconcentratiekampen, zoals kamp Westerbork. De grootste omvang was er toen er meer dan 3.000 Molukkers op het kampterrein woonden. De naam werd gewijzigd in woonoord Schattenberg.

Wachten op terugkeer
Bij aankomst in Nederland kregen de Molukkers te horen dat ze uit het leger waren ontslagen. Voor hen zat er niets anders op dan te wachten op terugkeer. Vooral in het begin werd nog vastgehouden aan de militaire tradities: het rondlopen in uniform, het dagelijks appèl en het handhaven van de hiërarchie in rangen. Frustratie en verveling sloegen echter al snel toe, ook al omdat de mannen geen betaald werk mochten verrichten. Zij zaten overdag thuis, hielpen bij de opvoeding van het gezin of hingen in de kantine. Cursussen georganiseerd door het CAZ (Commissariaat Ambonezenzorg) en het illegaal werken bij boeren in de omgeving zorgde voor wat afleiding en extra inkomsten.

Pas na de invoering van de zelfzorg in 1956 kregen steeds meer mannen een vaste baan. Ze waren dan vaak de hele dag of nacht van huis.

Kinderen in Schattenberg
Voor de kinderen was woonoord Schattenberg een ideale en veilige omgeving. Het dagelijkse leven bestond voor hen uit naar school gaan en spelen. De lagere school bevond zich in het woonoord. Voor hoger onderwijs waren de kinderen aangewezen op scholen in Beilen en Assen. Een bus van Harmani zorgde voor het vervoer. Het woonoord telde tal van speelplaatsen en natuurlijk bood de directe omgeving volop mogelijkheden tot kindervertier. De spelletjes die werden gedaan waren een voortzetting van die uit het land van herkomst.

Geïsoleerd
Woonoord Schattenberg lag vrij geïsoleerd. Het was een woongemeenschap op zich waar weinig contact met de buitenwereld was. De bewoners werden door het Nederlandse CAZ (Commissariaat voor Ambonezenzorg) van de wieg tot het graf verzorgd. Er was een school, een ziekenhuis, een schouwburg, een bioscoop en een badhuis. Handelaren kwamen hun koopwaar aanbieden of openden na de invoering van de zelfzorg een winkel in het woonoord.

 

  • European Heritage Label
  • Unesco

Wegbeschreibung

Wie erreichen Sie das Herinneringscentrum Kamp Westerbork? Klicken Sie auf hier, um weitere Informationen zu Transportoptionen und zur Erreichbarkeit zu erhalten.

Logo van Herinneringscentrum Kamp Westerbork